Uluslararası ticari terimler (Incoterms), satış sözleşmesinin bir parçası haline getirildiğinde taraflar için bağlayıcı olur. Incoterms 2020 revizyonuyla birlikte lojistik süreçlerdeki güvenlik gereklilikleri ve sigorta kapsamları yeniden düzenlenmiştir.

Incoterms bir kanun değil, sözleşmeye dahil edildiğinde bağlayıcı hale gelen ticari kurallardır.

Türkiye’de uygulanması şu mevzuatlarla birlikte değerlendirilir:

• Türk Ticaret Kanunu (TTK)
• Gümrük Kanunu
• Dış Ticaret Rejimi Kararları
• Kambiyo Mevzuatı
• Uluslararası Satım Sözleşmeleri

 Incoterms:

• Mülkiyet devrini düzenlemez
• Ödeme yöntemini belirlemez
• Sadece risk + masraf + teslim noktasını belirler

TESLİM ŞEKİLLERİNE GÖRE DETAYLI RİSK ANALİZİ

GRUP E – Minimum Sorumluluk (Satıcı)

EXW (Ex Works – İşyerinde Teslim)

• Risk: Mal hazır olduğunda alıcıya geçer
• Satıcı: Sadece malı hazır eder
• Alıcı: Tüm taşıma ve gümrük işlemleri

 

---

GRUP F – Ana Taşıma Alıcıda

FCA (Free Carrier)

• Risk: Taşıyıcıya teslimde geçer

FOB (Free On Board)

• Risk: Mal gemiye yüklendiğinde geçer

FAS (Free Alongside Ship)

• Risk: Mal gemi yanına bırakıldığında geçer

 

---

 GRUP C – Taşıma Satıcıda, Risk Alıcıda

CPT (Carriage Paid To)

• Satıcı taşıma ücretini öder
• Risk: İlk taşıyıcıya teslimde geçer

CIP (Carriage and Insurance Paid To)

• Satıcı taşıma + sigorta öder
• Risk: Taşıyıcıya teslimde geçer

CFR (Cost and Freight)

• Deniz taşımacılığı
• Risk: Gemide yükleme anında geçer

CIF (Cost Insurance Freight)

• Satıcı sigorta dahil taşımayı öder
• Risk: Yine yükleme anında geçer

 

---

GRUP D – Maksimum Sorumluluk (Satıcı)

DAP (Delivered At Place)

• Risk: Varış yerinde geçer

DPU (Delivered at Place Unloaded)

• Risk: Boşaltma sonrası geçer

DDP (Delivered Duty Paid)

• Satıcı her şeyi üstlenir
• Risk: Nihai teslimde geçer

 

1. Incoterms 2020 Grupları ve Temel Mantığı

Incoterms 2020, 11 farklı teslim şeklini iki ana kategoriye ayırır:

Her Türlü Taşıma Modu İçin Kurallar (Çoklu Mod)

Bu kurallar deniz, hava, kara veya demir yolu taşımacılığının her birinde veya birleşiminde kullanılabilir.

• EXW (Ex Works - İşyerinde Teslim): Satıcının riski ve maliyeti en az olduğu teslim şeklidir. Alıcı, malı satıcının kapısından alır.

• FCA (Free Carrier - Taşıyıcıya Masrafsız): Satıcı malı gümrüklenmiş olarak belirlenen taşıyıcıya teslim eder.

• CPT (Carriage Paid To - Taşıma Ödenmiş Olarak): Satıcı navlunu öder, ancak risk taşıyıcıya teslim anında alıcıya geçer.

• CIP (Carriage and Insurance Paid To - Taşıma ve Sigorta Ödenmiş): CPT'ye ek olarak satıcı, alıcı lehine geniş kapsamlı (Enstitü Yük Klozları A) sigorta yaptırmak zorundadır.

• DAP (Delivered at Place - Belirlenen Yerde Teslim): Satıcı malı varış noktasına kadar getirir, boşaltma masrafı alıcıya aittir.

• DPU (Delivered at Place Unloaded - Belirlenen Yerde Boşaltılmış Olarak): Incoterms 2020 ile gelen yeni terimdir. Satıcı, malı varış yerinde boşaltılmış olarak teslim eder.

• DDP (Delivered Duty Paid - Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak): Satıcının sorumluluğu en fazladır; varış ülkesindeki gümrük vergilerini dahi satıcı öder.

Sadece Deniz ve İç Su Taşımacılığı Kuralları

• FAS (Free Alongside Ship - Gemi Yanında Masrafsız)

• FOB (Free On Board - Gemide Masrafsız)

• CFR (Cost and Freight - Masraflar ve Navlun Ödenmiş)

• CIF (Cost, Insurance and Freight - Masraflar, Sigorta ve Navlun)

---

2. Risk ve Maliyet Paylaşımı: Adım Adım İnceleme

Hukuki uyuşmazlıklarda "Hasarın Geçişi" (Passing of Risk) noktası davanın sonucunu belirler.

A. Hasarın (Riskin) Geçiş Noktası

Incoterms’te maliyetin bittiği yer ile riskin bittiği yer her zaman aynı değildir. Örneğin, CIF teslimde satıcı navlunu varış limanına kadar öder (maliyet), ancak risk mal geminin küpeştesini geçtiği (veya gemiye yüklendiği) anda alıcıya geçer. Bu noktadan sonra yolda oluşacak fırtına hasarından satıcı sorumlu tutulamaz.

B. Gümrük İşlemleri Sorumluluğu

Türkiye’deki gümrük mevzuatı uyarınca;

• İhracat Gümrüklemesi: EXW hariç tüm teslim şekillerinde satıcıya aittir.

• İthalat Gümrüklemesi: DDP hariç tüm teslim şekillerinde alıcıya aittir.

---

3. Türkiye’deki Mevzuat Gereği Atılması Gereken Adımlar

Türkiye’de yapılan bir dış ticaret işleminde Incoterms kullanımı şu aşamalardan geçer:

1. Sözleşmeye Ekleme: Fatura ve satış sözleşmesinde terimin yanına mutlaka "Incoterms 2020" ibaresi ve net bir yer adı eklenmelidir (Örn: FCA İstanbul Ambarlı Limanı Incoterms 2020).

2. Gümrük Beyannamesi: Beyannamenin "Teslim Şekli" hanesine ilgili kod doğru girilmelidir. Bu kod, KDV matrahını ve gümrük kıymetini doğrudan etkiler.

3. Döviz Alım Belgesi ve Ödeme: Teslim şekli, banka transferi sırasında "ödeme şekli" ile uyumlu olmalıdır. Örneğin, mal mukabili ödemede DDP kullanımı yaygınken, akreditifli işlemlerde FOB veya CIF tercih edilir.

---

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. EXW teslimde satıcı malı kamyona yüklemek zorunda mıdır? Hukuken hayır. EXW'de satıcı malı sadece kendi deposunda hazır bulundurur. Eğer satıcı malı kamyona yüklüyorsa, bu işlem alıcının riski ve maliyeti altındadır. Yükleme sırasında malın düşmesi durumunda sorumluluk alıcıdadır.

2. CIF ve CIP arasındaki fark nedir? CIF sadece deniz taşımacılığında kullanılır. CIP ise her tür taşıma modunda (karayolu, havayolu vb.) kullanılır. Ayrıca Incoterms 2020 ile CIP'te satıcının yaptırması gereken sigorta kapsamı "Geniş Kapsam" (All Risks) seviyesine çıkarılmıştır.

3. FOB teslimde mal gemiye yüklenirken denize düşerse kim sorumludur? Incoterms 2020'ye göre mal geminin güvertesine konulduğu andan itibaren risk alıcıya geçer. Yükleme operasyonu tamamlanmadan malın zarar görmesi durumunda risk hala satıcının üzerindedir.

4. DDP teslimde KDV'yi kim öder? DDP'de kural olarak ithalat vergileri (Gümrük Vergisi, KDV, ÖTV) satıcıya aittir. Ancak taraflar sözleşmede "DDP (VAT Excluded)" yazarak KDV'yi alıcının ödeyeceğini kararlaştırabilirler.

NAPTALAW olarak bu süreçte ihtiyacınız olan hukuki destek için buradayız. Sorularınız ve danışmanlık için lütfen iletişime geçin.